Brabant staat voor omvangrijke schaalsprongen: grote ruimtelijke, economische en maatschappelijke ontwikkelingen in hightech, energie, logistiek en defensie. Ontwikkelingen die belangrijk zijn voor het verdienvermogen en de veiligheid van Brabant en Nederland. Zulke schaalsprongen vragen om een bestuur dat expliciet keuzes maakt: waartoe wil je besturen, wat wil je beschermen, en welke afwegingen zijn daarbij leidend?
De centrale vraag in dit advies luidt: wat is er nodig om de Brabantse schaalsprongen toekomstbestendig te laten verlopen? Die opgave is voor het nieuwe Brabantse bestuur extra urgent. Enerzijds omdat in Brabant aanzienlijke verschillen in brede welvaart bestaan tussen regio’s en groepen inwoners, in gezondheid, sociale samenhang en sociaaleconomische positie. Anderzijds omdat de schaalsprongen een aanzienlijk beroep doen op de aanpassingscapaciteit van omgeving en samenleving.
De provincie omarmt brede welvaart als uitgangspunt, maar benut het nog niet als afwegingskader. Het werkt te weinig door in concrete prioriteiten, streefwaarden en ondergrenzen. Daardoor blijven afwegingen impliciet en is onvoldoende duidelijk waar de provincie wel en niet voor staat. De oproep uit het advies luidt daarom: Neem brede welvaart serieus en stuur actiever op schaalsprongen.
Twee aanbevelingen:
- Expliciteer als provincie je maatschappelijke koers. Leg in het nieuwe bestuursakkoord vast waar de provincie voor staat en welke ontwikkelingen zij nastreeft. Maak brede welvaart het centrale afwegingskader voor beleidskeuzes, investeringen en besluiten.
- Stuur actiever op schaalsprongen met een regionaal gedifferentieerde regierol. Sturen op schaalsprongen betekent ook sturen op de maatschappelijke condities waaronder ze plaatsvinden. Kies per regio een passende inzet die aansluit bij wat er al aanwezig is. De adviescommissie ziet daarvoor drie handelingsopties: regionale kansenagenda’s, een maatschappelijke-effectenrapportage naar voorbeeld van de milieueffectrapportage, en sturing via het ruimtelijk spoor.
Over het advies
Dit advies is geschreven door leden van de Provinciale Raad voor de Leefomgeving, de Provinciale Raad Gezondheid, SER Brabant en de Young Professionals Brabant. De adviescommissie sprak met Het PON & Telos en Brainport voor Elkaar. Het advies bouwt voort op de eerdere publicatie Visie, lef en partnerschap in tijden van grote opgaven (2023), die inging op hóe te besturen. Waar dat advies over de bestuurlijke grondhouding ging, stelt dit advies de vraag wáártoe het provinciale bestuur wil besturen. Samen met Six Fingers en fotografe Anouk Klöpping bracht de adviescommissie de leefwereld van inwoners dichterbij in een portrettenreeks. De reeks laat in eigen woorden zien wat inwoners merken van veranderingen in hun omgeving.
Adviescommissie
Een adviescommissie boog zich over de adviesvraag: wat is er nodig om de Brabantse schaalsprongen toekomstbestendig te laten verlopen? In de adviescommissie zaten:
- Berend de Vries (voorzitter)
- Judith van Groos (secretaris)
- Arna Arnautovic (SER Brabant)
- Jeroen Bruinsma (SER Brabant)
- John Blankendaal (SER Brabant)
- Joep de Groot (PRG)
- John Dagevos (PRG)
- Maruška Lestrade-Brouwer (PRG)
- Erlend Deckers (PRL)
- Ferry van de Mosselaer (PRL)
- Marloes van Gent (YPB)
- Stijn Akkermans (YPB)
Meer informatie?
Mail voor meer informatie met info@brabantadvies.com.