Het woningtekort raakt Brabanders dagelijks, en dus klinkt overal de roep om bouwen, bouwen, bouwen. Begrijpelijk. Maar wie de woonopgave alleen als bouwopgave ziet, mist waar het uiteindelijk om gaat. Een woning krijgt pas waarde in een buurt waar mensen gezond kunnen opgroeien en oud worden, elkaar ontmoeten en zich thuis voelen. Die overtuiging vormt de kern van het Perspectief dat de Provinciale Raad Gezondheid en Provinciale Raad voor de Leefomgeving uitbrengen.
Brabant moet tot 2035 ruim 120.000 woningen toevoegen. Het ligt voor de hand om te sturen op aantallen en tempo, maar als aantallen leidend worden, raken gezondheid, samenleven en een fijne leefomgeving ondergeschikt. Daarom hebben de Provinciale Raad Gezondheid en de Provinciale Raad voor de Leefomgeving samen in een advies hun perspectief op de woonopgave uitgebracht: vanuit gezondheid kijken de raden naar wat een buurt doet met mensen, vanuit de leefomgeving naar wat wonen gezond en toekomstbestendig maakt. Door die twee perspectieven te verbinden, wordt zichtbaar wat een gezonde buurt vraagt en waar de nood het hoogst is.
Diagnose: de woonopgave versmalt tot een bouwopgave
Het advies signaleert vier gevolgen van die versmalling: Brabant bouwt weinig passend bij de veranderende bevolkingssamenstelling, de bestaande woningvoorraad wordt onvoldoende benut, de kwaliteit van samenleven staat onder druk en de kwaliteit van de leefomgeving schiet tekort. Onder deze vier gevolgen loopt een rode draad: problemen stapelen zich op in de meest kwetsbare buurten, waardoor de huidige aanpak verschillen eerder vergroot dan verkleint.
Perspectief: ontwikkel gezonde buurten
Tegenover deze diagnose zetten de raden een ander uitgangspunt: ontwikkel geen woningen, maar gezonde buurten, met de bewoner als startpunt. Dat perspectief vertaalt zich in tien uitgangspunten, geordend rond de bewoner, de buurt en de wijk: van actief bewonerseigenaarschap en een passende woningmix tot voldoende groen, multimodale bereikbaarheid en het niet bouwen op kwetsbare locaties. Omdat ongelijkheid de rode draad van de diagnose is, bepleiten de raden ook bewust ongelijk investeren: meer aandacht, middelen en uitvoeringskracht voor buurten waar de problemen zich opstapelen. Om dit perspectief van principe naar praktijk te brengen, benoemt het advies vier doorbraken.
Vier doorbraken naar uitvoering
- Maak kwaliteit van (samen)leven sturend in provinciaal beleid
- Werk vanuit een Programma van Waarden in plaats van een Programma van Eisen
- Behandel de bestaande woningvoorraad als de grootste kans
- Stuur op maatschappelijke waarde met nieuwe businessmodellen waarin partijen die later baat hebben — zoals zorgverzekeraars en corporaties — nu al meebetalen.
Waar de beweging nu kan beginnen
Het advies sluit af met drie concrete startpunten: pleit voor een bredere Handreiking Volkshuisvestingsprogramma’s bij het Rijk en Platform31, maak collectief wonen tot een volwaardige bouwstroom, en blaas het Brabants Netwerk Wonen-Zorg-Welzijn nieuw leven in.
Bouwstenen voor de toekomst van Brabant
In aanloop naar de komende Provinciale Statenverkiezingen werken politieke partijen aan hun koers voor de toekomst van Noord-Brabant. Dit Perspectief brengt, samen met vijf andere adviezen, inzichten en handelingsperspectief samen rond opgaven die in de volgende bestuursperiode nadrukkelijk om provinciale keuzes vragen. BrabantAdvies heeft ze daarom ook onder de aandacht gebracht van de politieke partijen in Noord-Brabant.
Impact
Oktober 2026: Platform31 verbreedt de landelijke handreiking voor volkshuisvestingsprogramma’s. Gemeenten in heel Nederland gebruiken de handreiking van Platform31 om hun volkshuisvestingsprogramma op te stellen. Uit onderzoek van PON & Telos blijkt dat zij die handreiking nauwgezet volgen. In dit advies riepen de PRG en de PRL op om de handreiking te verbreden. Platform31 herkent die analyse en gaat de handreiking actualiseren. Niet alleen woningaantallen koppelen aan doelgroepen, maar ook kijken naar de kwaliteit van de leefomgeving en de wijk als geheel. Precies de verbinding tussen volkshuisvestingsprogramma en omgevingsvisie waar het advies op aandringt
September 2026: opiniestuk op Gebiedsontwikkeling.nu. Sacha Ausems, voorzitter van de Provinciale Raad Gezondheid, en Berend de Vries, voorzitter van de Provinciale Raad voor de Leefomgeving, schreven een opiniestuk voor vakplatform Gebiedsontwikkeling.nu. Hun boodschap: zie de woonopgave niet als bouwopgave, maar als kans om gezonde buurten te ontwikkelen. Lees hier het opiniestuk.
Oktober 2026: het advies vindt zijn weg naar de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur. De Rli noemt het advies relevant voor het eigen werk: meerdere adviestrajecten van de Rli raken aan dit thema. De raad werkt nu aan een vervolg op het advies Elke regio telt, dat de Rli eerder samen met de RVS en de ROB uitbracht.
Dit Perspectief bouwt op onderzoek van Het PON & Telos. In opdracht van BrabantAdvies analyseerden zij hoe gezondheid en samenleven terugkomen in de omgevingsvisies en volkshuisvestingsprogramma’s van twaalf Brabantse gemeenten.
Meer informatie?
Neem voor meer informatie contact op met Ruud Leeijen (secretaris PRL).